X
تبلیغات
رایتل
پنج‌شنبه 13 مهر 1396 @ 12:47

نقش اسیدهای ارگانیک در تغذیه طیور


اسیدهای ارگانیک درتغذیه طیور

 استفاده از آنتی بیوتیک ها به دلیل بوجود آوردن سویه های مقاوم و امکان انتقال این مقاومت به سایر گونه ها به ویژه در سویه های مشترک بین انسان و دام،ماندگاری بقایای دارویی در فرآورده های دامی مورد استفاده انسان ها و به هم زدن فلورمیکروبی طبیعی دستگاه گوارش، مشکلات جدی در بهداشت عمومی و دامی ایجاد کرده وموجبات نگرانی مصرف کنندگان را فراهم ساخته است. که همه را به فکر کاهش مصرف این مواد انداخته است.

   

دو روش کلی وجود دارد که ما بتوانیم مصرف آنها را کاهش دهیم :

یک روش مشکل، ایجاد راه هایی برای افزایش و ابقاء سلامتی گله می باشد.

روش دیگر استفاده از انواع مواد جایگزین آنتی بیوتیک است که با روش مشابه عمل می کنند و به عنوان محرک رشد، با بهبود ضریب تبدیل همراه هستند،مانند اسید های آلی و پروبیوتیک ها.

البته روش دوم یعنی استفاده از مواد جایگزین مورد توجه قرارگرفته و مسلما در آینده نزدیک باید در تمام کشور ها این روش اعمال گردد. اگرچه هیچ گزینه‌ای به تنهایی نمی‌تواند به اندازه آنتی بیوتیک مؤثر باشد اما مجموعه چنداستراتژی همراه با هم و با استفاده از افزودنی های طبیعی می تواند به حفظ سلامت دستگاه گوارش و بهبود عملکرد کمک کند.

 

علل عمده تولید و نیاز به مصرف افزودنی‌های جایگزین

-1منع مصرف و یا اجبار در کاهش مصرف ترکیبات شیمیایی، آنتی‌بیوتیک‌ها،محرکهای رشد آنتی‌بیوتیکی ، کوکسیدیواستات‌ ها در آینده.

-2جلوگیری از بروز عوارض گوارشی و متابولیکی ناشی از افزایش رشد و عملکرد در نژادهای امروزی.

-3تولید گله ‌های سالم ‌تر و عاری از بیماریها.

-4تولید غذای سالم ‌تر برای انسان.

-5جلوگیری و یا کاهش تغییرات زیست محیطی.

استفاده از اسید های آلی بر خلاف تعدادی از ترکیبات که تاریخ استفاده از آنها به بیش از دو دهه نمی‌رسد از سالهای دور مورد استفاده قرار گرفته‌اند. معهذا با منع مصرف محرکهای رشد آنتی‌بیوتیکی،استفاده از آنها امروزه اهمیت بیشتری یافته است.

 

استفاده از اسید های آلی می‌تواند:

-1بطور مستقیم اثر باکتریوسیدی داشته باشد(محیط اسیدی روده بطور طبیعی سدی برای تکثیر عوامل بیماری زا و بروز عفونت در میزبان می باشد(

-2افزایش قابلیت هضم خوراک ، افزایش ترشح آنزیم‌های پانکراس و افزایش جذب مواد معدنی را سبب گردد.

-3جایگزین محرکهای رشد آنتی‌بیوتیکی گردد.

-4برخی از اسید ها می توانند بعنوان منبع انرژی توسط آنتروسیت‌هامورد استفاده قرار گیرند،مثل بوتیریک .....و

به طور کلی اسید فورمیک، استیک، پروپیونیک، لاکتیک، بوتیریک،فوماریک، مآلیک، سیتریک و بنزوئیک از متداول‌ترین اسیدهای مورد استفاده به همین منظور می باشند.

 

اثر باکتریوسیدی

 

-1کاهش باکتری های زیان ‌بار

این عمل به دنبال کاهش pH در نتیجه ی فعالیت اسیدهای آلی رخ می دهد که می توان از کاهش شمار باکتریهای زیان ‌باری مانند سالمونلا، لاکتو باسیل ها، E.Coli و یا از کاهش تراکم مواد زیان ‌باری که این باکتری ها ایجاد می کنند مثل آنتروتوکسین ، اندازه گیری نمود.

 

 

چگونگی از بین رفتن باکتری:

اسید ها از غشاء سلولی باکتری ها عبور می نماید. در داخل سلول اسید تجزیه شده و با تولید یون H+ موجب کاهش pH سلول می شود.همچنین آنیونهای بوجود آمده موجب اختلال در سنتز DNA و در نتیجه تحت تأثیر قرار گرفتن ساخت پروتئین سلولی می شود. و در این حالت سلول مجبور است با صرف انرژی سعی در تنظیم pH داخلی بنماید ، و به علت بی هوازی بودن محیط، روند کاهشpH تشدید شده و در نهایت به مرگ باکتری منجر می شود.

 

-2افزایش باکتری هایی سودمند

این عمل نیز با کاهش pH در نتیجه ی فعالیت اسید های آلی رخ می دهد که نتیجه ی آن افزایش باکتریهای سودمندی است که در محیط های اسیدی فعالیت بهتری دارند، وباعث تولید موادی مانند ویتامین ها و یا هضم اجزای خوراک و... می شوند.باکتری هایی مثل: باکتری های تولید کننده اسید لاکتیک

 

تاثیر بر دستگاه گوارش

مهمترین عامل برای رسیدن به حداکثر توان تولیدی در حیوانات تک معده ای، مدیریت دستگاه گوارش از نظر رشد و تعدیل جمعیت میکروبی آن می باشد.

درصد بالایی از رشد اولیه ( 2 تا 5 برابر رشد سایر اندام ها)در دستگاه گوارش و اندام های ضمیمه آن در هفته اول اتفاق می افتد. اگر رشد دستگاه گوارش در این زمان به تأخیر بیفتد بر رشد کلی هم اثر می گذارد.

مهمترین عواملی که می‌توانند سبب به خطر افتادن و یا از بین رفتن سلامت دستگاه گوارش شوند عبارتند از:

بیماری ها، انواع سموم یا توکسین‌ها، استرس، کمبودهای تغذیه ‌ای،به هم‌خوردن تعادل میکروبی فلور طبیعی روده و کاهش مصرف خوراک به دلایل متعدد

اسید های آلی در روده ها مورد تغذیه مستقیم سلولهای دیواره روده قرار گرفته و موجب رشد و ترمیم آن ها می شوند.همچنین اسید های الی به دلیل کاهش pH، سبب از بین رفتن عوامل بیماری زای موجود در دستگاه گوارش می گردند.

لذا افزودن این ترکیب به جیره طیور در سنین اولیه رشد، میتواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:

-1ایجاد pH مناسب در دستگاه گوارش

-2افزایش رشد و تمایز سلولهای اپیتلیال روده

-3افزایش نرخ تکثیرباکتری های مفید در حفرات کناری پرزهای روده

-4اثرات ضد التهابی بر پرزهای روده

-5کاهش جمعیت باکتریایی بیماریزا در طول دستگاه گوارش

-6بهبود فعالیت آنزیمها

-7افزایش قابلیت هضم پروتئین در دستگاه گوارش(به علت اسیدی شدن جیره(

-8آنیون اسیدی می تواند با یون های Ca، P ، Mg ، Zn ترکیب شده و سپس بهبود در قابلیت هضم و جذب این مواد می شود.

-9افزایش ترشح غده پانکراس و تاثیر آن بر موکوس گوارشی

 

افزایش قابلیت هضم وجذب خوراک

اسید های آلی با ایجاد خاصیت اسیدی بیشتر در دستگاه گوارش ،موجب:

-1افزایش عملکرد باکتریها ی مفید روده(باکتری اسید لاکتیک(

-2مانع رقابت باکتری های روده با میزبان در مصرف مواد مغذی موجود در خوراک

-3هضم و جذب بهتر مواد غذایی

-4اتلاف کمتر مواد غذایی

-5ایجاد حداقل بوی نامطبوع

-6در نتیجه باعث کاهش ضریب تبدیل وبهبود رشد ، تولیدوبازدهی گله می شود

 

تاثیر آن بر عملکرد محرکهای رشد آنتی بیوتیکی ( AGP )

این مواد آنتی بیوتیک هایی هستند که به عنوان افزودنی های خوراکی با دوز کمتر از دوز درمانی و برای ممانعت از رشد جمعیت میکروبی حساس موجود در دستگاه گوارش و بهبود رشد و عملکرد پرنده ها مورد استفاده قرار می گیرند.

حضور طولانی مدت آنتی بیوتیک ها در جمعیت های میکروبی سبب ایجاد مقاومت به آنتی بیوتیک در اثر جهش های ژنی می شود که دلیل آن نیز توانایی زیستی میکروب ها است. ودر نتیجه تاثیر درمانی آنتی بیوتیک ها را بر علیه بیماریها در مواقع لزوم کاهش می دهد.

از جمله روشهایی که در جهت کاهش مصرف آنتی بیوتیک به عنوان محرک رشد، یافت شده است استفاده از اسید های آلی و آنزیم هاست.

اسیدهای آلی بر خلاف آنتی بیوتیک ها احتیاج به گذراندن زمان لازم جهت دفع از بدن نداشته و با مواد مغذی موجود در جیره باند تشکیل نمی دهند واستفاده از این مواد بر عملکرد پرنده هیچ اثر سوئی باقی نمی گذارد.

آنتی بیوتیک های محرک رشد در محیط های اسیدی از قابلیت بیشتری برخوردارند بنابراین با حضور اسید های آلی می توان نتیجه ی بهتری از این مواد گرفت.

 

کاهش تلفات ثانویه ناشی از بیماری های ویروسی و کاهش استفاده از آنتی بیوتیک ها

چگونگی شیوع اکثر بیماری های ویروسی یکسان ودر آن سه مرحله به چشم می خورد:

-1ابتلاء:میکرو ارگانیسم های بیماری زا طیور را مورد تهاجم قرارداده و چنانچه پرنده در مقابل بیماری ایمن نباشد قسمت های مختلف بدن را فراگرفته وبیماری در پرنده بروز می کند.

-2مقاومت:پس از ورود میکرو ارگانیسم ها به بدن پرنده، تولیدعوامل شیمیایی دفاعی که کاملا اختصاصی عمل می کنند و برای میکرو ارگانیسم های ویژه ای ساخته می شوند، شروع می گردد.

-3توقف و فروکش بیماری:تلاش برای مقاومت به سرعت ادامه یافته وعوامل شیمیایی میکروارگانیسم های بیماری زا را از بین می برند ،به طوری که علائم بیماری کاملا از بین رفته ویا به مقدار وسیعی تقلیل می یابند.

اما به طور کلی سیکل اکثر بیماری های ویروسی کوتاه و بین 4تا 8 روز می باشد و پس از آن بیماری فروکش می کند ولی عاملی که عمدتا باعث ادامه ی تلفات دهی می شود وجود باکتری های مضر در بدن است.

پس از گذراندن بیماری بدن در ضعیف ترین وضعیت خود قرار دارد،در نتیجه محیط برای رشد باکتری های بیماری زای موجود در بدن مناسب می شود و نتیجه ی رشد آنها، بروز عفونت های مختلفی در بدن و در اصطلاح باعث چرکی شدن پرنده می شود.که عمدتا برای رفع آن از مقادیر زیادی آنتی بیوتیک استفاده می شود.

در صورتی که اگر پیش از ابتلا از اسید های آلی استفاده شود باکتری ها تا حدود زیادی مهار شده و دیگر نیازی به استفاده ی مقادیر زیادی آنتی بیوتیک نیست و نهایتا مانع از بروز عفونت و تلفات ثانویه در گله می شود.

 

افزایش جذب کیسه ی زرده

هدف اصلی در چند روز ابتدایی، جذب سریع تر کیسه ی زرده باشروع حرکات روده در جوجه های تغذیه شده و جلو گیری از بروز بیماری های منتقل شده از والدین و بیماری هایی که در سالن ایجاد می شود، است. مثل سالمونلا ، عفونت کیسه زرده (این بیماری باکتریایی در طول تفریخ و بعد از آن بر روی جوجه ها تاثیر می گذارد . عفونت ناف را می توان از پوست اطراف ناحیه ی ناف ، وضعیت شل و ول بودن شکم، انسداد مقعد و خروج بوی بد در هنگام تشریح لاشه تشخیص داد(

اما به دلیل پایین بودن فعالیت سیستم گوارشی، فعالیت آنزیمهای گوارشی و اسید های صفراوی و در نتیجه قابلیت پایین دستگاه گوارش و ایمنی پرنده، جوجه نیاز به حمایت دارد. اضافه کردن اسید های آلی در خوراک نه تنها جمعیت باکتری ها را کنترل و از بروز عفونتهایی مثل عفونت کیسه ی زرده و سالمونلایی جلوگیری می کند بلکه باعث جذب سریع ترکیسه زرده و رشد و بهبود فعالیت دستگاه گوارش و سیستم ایمنی می شود.

 

کاهش رطوبت بستروکاهش گاز آمونیاک

ویروس ها، باکتری ها و مایکوتوکسین ها باعث آسیب رساندن به بافت های روده ای و در نتیجه باعث کاهش جذب مواد مغذی می شوند و نهایتا موجب افزایش رطوبت مدفوع و بروز اسهال در طیور می گردند.

مصرف آنتی بیوتیک ها و انواع داروهای ضد میکروبی یکی از علل اصلی بروز اسهال در طیور می باشد در حالیکه تصور می گردد با مصرف این ترکیبات بروزاسهال کمتر شود، مصرف ترکیبات ضد میکروبی با تغییر فلور میکروبی روده و ایجاد عدم تعادل بین میکرو ارگانیسم های مفید و مضر سبب اسهال می گردند و نهایتا باعث بروزخیسی بستر می شوند.

عواقب ناشی از خیسی بستر در طیور شامل:

- افزایش مقدار آمونیاک در سالن که ناشی از فعالیت باکتری هامی باشد

- کاهش مصرف دان ناشی از افزایش آمونیاک و بروز و یا تشدید عوارض تنفسی

- مستعد شدن گله برای ابتلا به بیماری های میکروبی و بویژه کوکسیدیوز

- کاهش جذب مواد و کاهش راندمان و عملکرد گله

- آلودگی سطح خارجی پرنده ، افزایش تورم مفصل خرگوشی و ایجاد زخم در جناغ سینه که در نهایت منجر به حذف تعداد بیشتری از طیور در کشتارگاه خواهدشد

با استفاده از اسید های آلی و جایگزینی آن به جای آنتی بیوتیک ها و کنترل باکتریهای بیماری زا می توان از تخریب بافت های روده جلوگیری کرد و باعث افزایش جذب مواد و افزایش جذب رطوبت مدفوع و به تبع آن کاهش رطوبت بسترو کاهش تولید متابولیت های سمی(آمونیاک و آمین ها)و کاهش عواقب ناشی از آن شد.

 

افزایش تاثیر واکسیناسیون در سنین پایین

یک پرنده به دو طریق در برابر یک بیماری مقاومت می‌نماید که عبارتند از:

-1تولید آنتی‌بادی متعاقب واکسیناسیون و یا مواجهه بابیماری که اصطلاحاً ایمنی فعال نام دارد.(هر عاملی که بر اجزای همورال یا سلولی سیستم ایمنی تأثیر داشته باشد می‌تواند ایمنی فعال را دستخوش تغییر نماید(

-2دریافت آنتی‌ بادی از راه تخم‌مرغ یا ایمنی غیرفعال که پرنده در تولید این آنتی بادی‌ها نقش نداشته و در اصل آنتی‌ بادی‌های مادری هستندکه در زرده، آلبومین و دیگر مایعات تخم‌مرغ وجود دارند.

واکسیناسیون به عنوان یکی از مهمترین راه های پیشگیری ازبیماری های ویروسی در صنعت طیور مطرح می باشد. واکسیناسیون موجب فعال شدن دستگاه ایمنی بدن پرنده و در نتیجه افزایش ایمنی بدن در مقابل بیماری ها می گردد.

همانطور که گفته شد سیستم ایمنی جوجه های تازه متولد شده برای رشد و تکامل نیازمند مصرف غذای سالم، کافی و مغذی می باشد.

وجود آلودگی های باکتریایی درخوراک و یا عدم مناسب بودن موادمغذی جیره(کمبود پروتئین و حتی مواد معدنی) مانع از رشد غدد لنفاوی به ویژه بورس فابریسیوس (که محل بلوغ لمفوسیت های b است)به میزان کافی(به علت نداشتن زمان کافی برای رشد) می شود در نتیجه موجب عدم پاسخ مناسب سیستم ایمنی به واکسیناسیون در ابتدای زندگی جوجه می گردد .

سایر عوامل بروز پاسخ ایمنی کمتر از حد مطلوب عبارتند از:

- برخی ترکیبات دارویی (مثل آنتی بیوتیک ها(

- عفونتهای مزمن

- عدم کفایت ایمنی

 

اما اسید های آلی از طریق:

- کشتن پاتوژن های داخلی

- به تبع آن تکامل آناتومیکی بافت های لنفاوی ،تیموس، طحال وسایراندامهای وابسته به سیستم ایمنی جوجه

- افزایش سلولی های دفاعی بالغ

- کاهش عفونتهای مزمن

- کاهش مصرف برخی ترکیبات دارویی(مثل آنتی بیوتیک ها(

- تولید موکوس

- باعث بهبود تأثیر واکسیناسیون در سنین پایین و بهبود سیستم ایمنی پرندگان و متعادل کردن و تنظیم کردن فرآیندهای ایمنی و در نهایت باعث یک شروع عالی در پرورش می شوند.

 

کنترل بار میکروبی خوراک

خوراک یک ناقل عمده برای انتقال میکرو ارگانیسم ها به بدن طیور محسوب می شود.

ترکیب اسیدهای آلی با میزان کم آب موجود در غذا ممانعت ازرشد باکتری ها و همچنین کپک ها و قارچ ها را تضمین نموده و در نتیجه باکتری قادربه آلوده نموده پرنده نمی شود. سرانجام باکتری ها در محیط نامناسب چینه دان پرنده و تحت اثر اسید، آب و دمای بدن میزبان نابود می شوند.به طور مثال اسید فرمیک، اثرضد باکتریایی و غلظت های کم اسید پروپیونیک اثر ضد قارچی مناسبی دارند.

میزان استفاده از اسید های آلی در مواد خام خوراک می تواند بسیار متفاوت باشد. اثر این اسیدها به وسیله ظرفیت بافری و بار میکروبی خوراک، به میزان زیادی تحت تأثیر قرار می گیرد(1 تا 2.5 کیلو در تن) البته خوراک های با منبع پروتئین حیوانی به میزان بیشتری اسید نسبت به منابع گیاهی احتیاج دارد.

از آنجاییکه سنگ آهک و فسفات ها تشکیل پروپیونات کلسیم می دهد و این ماده به عنوان بافر طبیعی عمل می کند، خاصیت ضد قارچی اسید را شدیدا کاهش می دهد، لازم است که هنگام استفاده مقادیر بالای سنگ آهک در جیره های مرغ های تخمگذار، از اسید های آلی بیشتری نسبت به جیره های کم کلسیم جوجه های گوشتی به عنوان ضد قارچ استفاده نمود.

 

کاربرد اسیدهای آلی در آب

نقش آب مصرفی در گله های مرغداری به عنوان یک عامل مهم درایجاد آلودگی در گله ها و انتقال آن از یک دوره به دوره بعد به اثبات رسیده .باکتری های ایجاد کننده بیو فیلم در خطوط انتقال آب سالن مرغداری ها و ظروف آبخوری، یکی از مهمترین عوامل ایجاد بیماری و انتقال آن از یک دوره به دوره دیگر می باشند .

اسید محلول در آب با جلوگیری از رشد و نمو باکتری ها در آب مرغداری از شروع پرورش ، علاوه بر تأمین آب کاملا بهداشتی برای جوجه ها باعث عدم ایجاد بیو فیلم در لوله ها و آبخوری ها تا پایان دوره می گردد.

pH آب مصرفی در فارم را از درون تانکر و کلیه خطوط انتقال آب تا درون آبخوری ها حتی در حضور دان و مواد آلی در حدود 3.8 تا 4 ثابت نگه میدارند که در چنین محیط اسیدی امکان رشد و تکثیر عوامل بیماری زا وجود نخواهد داشت .

اثرات اسید های محلول شامل:

-1پیشگیری از تشکیل بیو فیلم در لوله های آبخوری و حذف یکی از منابع اصلی عفونت در مزارع پرورش

-2ضد عفونی آب آشامیدنی ، حتی در حضور مواد آلی (موادخوراکی و باقی مانده مدفوع پرندگان) در صورتی که در چنین شرایطی ضدعفونی کننده های رایج قادر به ضدعفونی نخواهند بود .

-3کنترل رشد باکتری ها و نهایتا کاهش بار آلودگی سالن

-4جلوگیری از انتقال افقی بیماری ها و عوامل عفونی ناشی ازآب آشامیدنی بین پرندگان

-5کاهش چربی های حفره بطنی (اسید سیتریک(

میزان مصرف اسیدهای تجاری موجود در گله های گوشتی:

2هفته اول پرورش به صورت دائمی و به نسبت 1 لیتر در 100 لیترآب آشامیدنی می باشد و از هفته سوم تا پایان دوره روزانه فقط 6 الی 8 ساعت با همان نسبت قبلی مخلوط می گردد.

 

مزایای اسید های آلی نسبت به پرو بیوتیک ها:

-1پروبیوتیک ها موجودات زنده هستند و در شرایط نامطلوب(استرس) فعالیتشان کاهش می یابد، در صورتی که اسید های آلی در شرایط نامطلوب به فعالیتشان ادامه می دهند.

-2برخی پروبیوتیک ها به علت حساسیت به pHهای پایین برای رسیدن به بافت هدف، نیاز به حامل دارند در صورتی که اسید های آلی نیازی به حامل خاصی ندارند و به راحتی قابل مصرف هستند.

-3عدم پایداری پروبیوتیک ها در مراحل فرآوری و ذخیره موادخوراکی.در هنگام پلت کردن و حضور برخی از مواد نگه دارنده، پروبیوتیک ها باتنش های مختلف شیمیایی، مکانیکی و گرمایی مواجه می شوند، بنابراین قابلیت زنده ماندن پروبیوتیک ها در این شرایط بسیار پایین می آید.در صورتی که این شرایط هیچگونه اثری بر اسید های آلی ندارند.

 

منابع 

یوسفی، م. 1385 – 1387. بررسی تاثیر پروبیوتیک و اسیدهای آلی بر عملکرد و سلامت جوجه های گوشتی. پایان‌نامه‌ی پژوهشی.مقطع: کارشناسی ارشد .دانشگاه آزاد کشاورزی، واحد ساوه

کریم، گ. ۱۳۷۸ . آزمو نهای میکروبی مواد غذایی. انتشارات دانشگاه تهران

ماه آبادیانی نداف، ج . ۱۳۸۱ . بررسی اثر افزودن سطوح مختلف اسید سیتریک در آب آشامیدنی بر روی شاخص  های رشد وعملکرد جوجه های گوشتی. پایان نامه کارشناسی ارشد علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

 

Adams, C. 1999. Poultry and dietary acids. Feed Intern. 20: 14 -19.

Russell, J. B. and F. Diez-Gonzales. 1998. The effects of fermentation acids onbacterial growth. Adv. Microb. Physiol. 39: 205-234.

Dibner J.J., P. Butin. 2002 - Use of organic acids as a model to study theimpact of gut microflora on nutrition and metabolism. J. Appl. Poultry Res.11:453-463

Patanen K.H., Z. Mroz. 1999 – Organic acids for preservation. Disinfection,sterilization & preservation (S.S. Block editor) Lea Febiger, PhiladelphiaPA.

Brul S., P. Coote. 1999 – Preservative agents in foods, mode of action andmicrobial resistance mechnismes. Intl. J. Food Microbiology 50:1-17

M. Gunal, G. Yayli, O. Kaya, N. Karahan, and O. Sulak, “ The effects ofantibiotic growth promoter, probiotic or organic acid supplementation onperformance, intestinal microflora and tissue of broilers ,” InternationalJournal of Poultry Science , vol. 5, no. 2, pp. 149–155

M. Alp, N. Kocabagli, R. Kahraman, and K. Bostan, “Effects of dietary

 

 

نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
ایمیل :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد